De Voorouders (2026)

Folkert de Jong

Brons, spuitverf

Over zijn sculptuur De Voorouders

Het kunstwerk “De Voorouders” is gebaseerd op portretten van 17e eeuwse Nederlandse schilderijen van Frans Hals, Rembrandt en Vermeer. De uitvergrootte portretten zijn bevestigd op een grove balken constructie. De modellen zijn geboetseerd in was, en daarna afgegoten in brons. De balken zijn afgietsels van echte houten balken in brons.

De hoofden lijken wachters die de omgeving in de gaten houden en ons observeren. Hoe kijkt het verleden naar ons en hoe kijken we om naar het verleden. Het lijkt een satire en  een karikatuur van de geschiedenis. Of zijn het opzichters die het park bewaken en er voor zorgen dat iedereen prettig hier kan vertoeven.  

Over het werk van Folkert

Mijn werk is bekend om de levensgrote beeldengroepen die ik maakte van Styrofoam en polyurethaanschuim, dat als isolatiemateriaal gebruikt wordt voor onder andere decorbouw van de Hollywood filmindustrie. Met dit voor de kunst atypische materiaal, maakte ik opmerkelijke en complexe tableaus van groteske werelden, die macht, geweld, rampspoed en andere verontrustende aspecten van de menselijke conditie tot onderwerp hebben. De specifieke keuze voor deze onethische industriële chemische producten was altijd een bewuste, inhoudelijke keuze, om de toeschouwer bij verrassing te confronteren met de schadelijke gevolgen van onze massa consumptie maatschappij.

Mijn werk roept vaak kunsthistorische associaties op naast hedendaagse politieke kwesties en actuele belangen, met een gevoel van een post-apocalyptisch toekomstperspectief. 
Kunst is voor mij altijd een medium geweest om menselijk falen te belichten en de kwetsbaarheid van de mens in mijn werk te bespiegelen.

Ruud Lapré gaf deze speech bij de onthulling van het beeld op zondag 27 september 2026

Folkert de Jong en zijn absurd realisme
Beeldenroute Haarlem
Sinds een jaar of 10 kent de omgeving van de Haarlemmerhout een heuse beeldenroute. Midden in die ‘Hout’ staat de iconische beeldengroep van Jan Bronner. Met als literaire inspiratiebron de figuren uit de Camera Obscura van dichter, dominee en schrijver Nicolaas Beets. Een vroegere auteur die, wat mij betreft, de huidige tijd niet heeft overleefd. Je hoeft hem niet gelezen te hebben om de beeldengroep toch zeer te waarderen.
De Haarlemse beeldenroute is intussen geworteld in haar fraaie historische parkomgeving. Dat alles dankzij een kleine, actieve groep vrijwilligers. Hulde daarvoor! Een mooi voorbeeld van burgerparticipatie en privaat-publieke samenwerking.
Jaarlijks wordt een deel van de beelden vernieuwd. Een wandeling langs de route blijft daarom steeds verrassen.
Mij werd gevraagd een toelichting te geven bij een van de nieuwe beelden: ‘De voorouders’ van kunstenaar Folkert de Jong. Ik mocht op herhaling. Vorig jaar gaf ik een toelichting bij een sculptuur van Joep van Lieshout.
Nu de eer aan Folkert en daarom staan we hier. Bij, zoals het bordje bij het beeld zegt: ‘De voorouders’.  ‘Zíjn’ voorouders dus. Maar niet letterlijk, dat is bij oogopslag duidelijk.
Bij Folkert de Jong gaat het om de symboliek. Het gaat daarmee om veel méér, dan wat je bij het eerste snelle kijken ziet.
Omdat ik die symboliek in het werk van hem zo belangrijk vind, heb ik er deze blogpost over geschreven, waar ik met genoegen uit citeer.
Natuurlijk ben ik eerder naar het kunstwerk gegaan als voorbereiding op het feestelijke onthaal van zijn kunstwerk. En uiteraard heb ik me in het werk van Folkert verdiept.
En ja, ik heb er ook een oordeel over. We leven tenslotte in een tijd waarin meningen intussen belangrijker worden gevonden, dan wat de werkelijkheid te bieden heeft.
Niet onbelangrijk: over wiens werkelijkheid hebben wij het?
Om te beginnen die van mij persoonlijk. Hoewel ik zoveel mogelijk als onbevangen wandelaar de Haarlemmer Hout ben ingelopen, neem je toch maar al te vaak je hoofd vol vooringenomen meningen mee.
Werkelijkheid en schijn
Vanuit de verte zag ik een streng, statisch silhouet van een hek, of wellicht een bank, met daarop 3 ruwe, nogal karikaturale, koppen. Tegen de achtergrond van het ruim bemeten vlooienveld en de monumentale bomen in het park, was het object niet al te groot. Pas van dichtbij maakte het indruk.
Dichterbij gekomen dacht ik even: nou, die voorouders waren moeders mooiste niet. Ze lijken met die koppen hardhandig uit de klei, dan wel uit het veen getrokken.
Die ruwe, dominant aandoende koppen waren met hun schmink, wat milder gemaakt door de kleuren van de regenboogvlag.
Bovendien zag ik dat, kort voor mijn bezoek, een hond zijn poot had opgetrokken om een plas te de doen. Tot onbetamelijk hoog tegen het kunstwerk.
Dat was in het kort de feitelijke werkelijkheid. Ontdaan van interpretaties.
Maar gelukkig weet je ook: bij kunst gaat het niet alleen over mooi, lelijk of levensecht. Kunst gaat over zoveel meer.
Over bedoelingen, over ideeën die vorm krijgen, over creatieve energieën en over de schijn van werkelijkheid.
Ik begon te interpreteren. Mijn brein ging in een vrije stand aan de haal met wat mijn ogen zagen.
Ik zag koppen met een hoge hoed. Ze deden mij denken aan de ouderlingen uit de gouden eeuw, met hun strenge, dogmatische stellingen.
Ik dacht aan de arme gelukzoekers uit die tijd, aan de verschillen toen tussen arm en rijk. Aan de machtigen toentertijd, de regenten en de bestuurders van de Compagnie. En aan hoge heren met hun hoge hoed en hun schijn van belangrijkheid. Ik begon ook aan het nu te denken.
En opeens begon het bij mij te dagen.
Absurde werkelijkheid
Het leek of ik de beeldende taal van Folkert begreep. Of ik zijn taal begon te spreken!
Ik weet dat Folkert de Jong van absurdistische contrasten houdt. Zo zie ik daarom, bijna als vanzelfsprekend, de drie voorouders in de Haarlemmer Hout volgend jaar op een Pride boot door de Amsterdamse grachten varen.
Zijn beeldengroep ‘De voorouders’ roept imaginaties bij mij op, fantasieën, hallucinaties, dromen die staan te gebeuren.
Het lijkt zowaar wel of het echte kunst is!
Dat is dus míjn persoonlijke mening. Maar wel een mening, die gebaseerd is op officieel door mij geraadpleegde bronnen, o.a. interviews over Folkert.
Laten we eens kijken wat ‘de samenleving’ vindt van het oeuvre van Folkert. Daarvoor ging ik, als vergelijking met mijn eigen mening, te rade bij Google A.I.
Ik vroeg: Hé Google, wat vind je van de kwaliteit van Folkert de Jongs werk?
Het antwoord (op 24 en 25/ 9/ 2026) samengevat en ik citeer vrijuit:
“Zijn werk is kwalitatief sterk omdat het niet puur decoratief is. Het schuurt met de actualiteit.” Ik: akkoord Google.
“Hij verbindt kunsthistorische tradities op indringende wijze met moderne, ongemakkelijke thema’s, als massaconsumptie, oorlog en geweld.” Ik: Dat klopt Google, dat heb je juist.
“Hij kaapt de geschiedenis en ruilt die in voor actuele maatschappelijke vraagstukken.” Ik: En zo is het maar net!
Google A.I. als uitsmijter:
“Als beeldend kunstenaar is Folkert bekend een ware virtuoos in het beeldhouwen op monumentale schaal.”
Ik: Google, ook jij hebt Folkert goed begrepen!
Ik sluit maar af. Wat heb ik hier nog aan toe te voegen? Misschien dit: Google heeft veel van ons geleerd.